Bazylia – królowa przypraw

© amandabhslater/Foter/CC-BY-SA

Bazylia pospolita (Ocimum basilicum) jest rośliną jednoroczną, osiągającą wysokość  30-40 cm, o białych kwiatach i zielonych, białych lub purpurowych liściach. W doniczkach uprawiano ją już w XVI wieku. Powszechnie leczono nią katar, stosowano przy trudnościach z zasypianiem czy oddawaniem moczu. Szczególnie zalecana była dla flegmatyków i melancholików, gdyż miała wywoływać dobry nastrój.

Roślina ta pochodzi z południowej Azji i spotykana jest w południowej Europie w stanie zdziczałym. W Persji nazywana była „królewskim zielem”. W Polsce rośnie tylko w uprawie – można ją uprawiać zarówno w domu, jak i ogrodzie. Jest jedną z najpopularniejszych przypraw stosowanych na całym świecie. Odznacza się korzennym smakiem i mocnym balsamicznym aromatem.

Bazylia zawiera różne olejki eteryczne, m.in. linalol, kamfor, cynamonian metylu, eugenol. Występują w niej także garbniki, karotenoidy, flawonoidy, saponiny i składniki mineralnemiedź, cynk i w większych ilościach mangan, żelazo i kobalt. Jest przyprawą dietetyczną. Działa głównie na układ trawienny, nerwowy i oddechowy. Łagodzi wzdęcia, skurcze żołądka, kolkę i niestrawność. Stosuje się ją także w leczeniu epilepsji, bólów migrenowych, kokluszu. Dawniej bazylię podawano kobietom karmiącym w celu zwiększenia ilości pokarmu. Stosowana zewnętrznie odstrasza owady i łagodzi ból po ich ukąszeniu. Skuteczna też przeciw robakom w jelitach. W połączeniu z omanem wielkim i hyzopem lekarskim jest wskazana na kaszel oraz zapalenie oskrzeli. Wykazuje też działanie przeciwdepresyjne, wzmacnia nerwy, poprawia koncentrację, rozjaśnia umysł i dodaje energii.

© amandabhslater/Foter/CC-BY-SA

Jako przyprawę stosuje się głównie liście, ale również ziele zebrane w okresie kwitnienia. Największą wartość przyprawową, ze względu na pełnię aromatu, mają świeże liście bazylii zbierane przed kwitnieniem. Suszone, sproszkowane ziele bazylii z powodzeniem zastępuje pieprz.

Bazylia świetnie nadaje się do sosów i zup, duszonych mięs, warzyw, dań z makaronów, fasoli czy z serem. Jest podstawowym ziołem kuchni śródziemnomorskiej i składnikiem wielu mieszanek przyprawowych, m.in. ziół prowansalskich oraz pesto (przepis poniżej). Należy ją dodawać pod koniec gotowania lub smażenia, aby nie straciła swego smaku, a świeże liście lepiej rwać niż siekać nożem, gdyż lepiej zachowują swój aromat.

Posadzona w doniczce na parapecie będzie odstraszać muchy i inne owady.

Bazylia wykorzystywana jest również do produkcji likierów i domowych nalewek.

 

Przepisy

© Yannic Meyer/Source/CC BY-NCNalewka z bazylii: 10 dag suszonych liści bazylii, 1 g goździków zalać w słoju 1 l białego wytrawnego wina, zmieszanego z 50 ml winiaku lub brandy. Odstawić na 2 tygodnie, przefiltrować i rozlać do butelek.

Wino z bazylii: garść świeżej bazylii i garść świeżej melisy wsypać do garnka, wlać 1 l białego wytrawnego wina, zagotować, dodać pokruszoną laskę cynamonu i laskę wanilii; ogrzewać na małym ogniu ok. 2 minut, przecedzić, dodać 4 łyżki miodu, zagotować, przelać do butelek. Stosować kilka razy dziennie po 1 łyżce, najlepiej rozcieńczonej ciepłą wodą.

Pesto z bazylii: 2 łyżki uprażonych orzeszków piniowych (mogą być także nerkowce lub migdały), 4-5 garści liści bazylii, 1/3 ząbka czosnku, 6 łyżek oliwy (najlepiej extra virgin), 20 g tartego parmezanu (lun innego twardego sera, np. grana padano, pecorino), sól, świeżo zmielony czarny pieprz. Wszystkie składniki ucieramy w moździerzu lub miksujemy blenderem (nie zbyt gładko, mają pozostać małe kawałki składników), na koniec doprawiamy solą i pieprzem. Sos świetnie smakuje z makaronem, dodatek do mięs albo jako pasta kanapkowa. Pesto można przechowywać w lodówce kilka dni.

 

Źródła:

  1. 100 roślin w twojej kuchni, M. Szustakowska-Chojnacka, PZWL;
  2. Po zdrowie z ziołami, S. Korżawska, Twoje zdrowie, 2013;
  3. Encyklopedia: zioła, Wydawnictwo Dragon, 2015.

Zdjęcia: © amandabhslater/Foter/CC-BY-SA; © Yannic Meyer/Source/CC BY-NC

 

Bądź Społecznościowy, podziel się tym postem!

You may also like...

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

ZAPISZ SIĘ NA WIZYTĘ